Praktyczna matematyka: Data Wielkanocy

Czyli jak obliczyć datę niedzieli wielkanocnej w dowolnym roku...

Niedziela Wielkanocna wypada zawsze jako pierwsza niedziela po pełni następującej po 20-tym marca. By sprecyzować, "pełnia" nie oznacza nocy, kiedy Księżyc jest w pełni. Gdyby tak było, Wielkanoc mogłaby wypadać w różnych częściach świata w inne dni. By ujednolicić tę sytuację, kościelni astronomowie, wiele lat temu, wyprowadzili wzór obliczający datę Wielkanocy (bardzo dobry, który prawie nigdy się nie myli). Tak więc, gdy mówimy o dacie Wielkanocy i "pełni księżyca", mówimy tak naprawdę o dacie wynikającej z tego wzoru.

Skoro pełnia ma być po 20. marca, pierwsza możliwa może wystąpić 21. marca, a więc najwcześniejszy termin niedzieli wielkanocnej to 22. marca.

Dawni astronomowie podali swój wzór w postaci tabeli. Wyszukiwano w niej rok i było już wiadomo, kiedy Wielkanoc powinna wystąpić. Istniała też metoda na rozszerzanie tabeli na kolejne lata.

W XVI wieku rzeczy się nieco skomplikowały - ludzie zobaczyli, że kalendarz, którego używali zaczął się mylić. Wymyślono wówczas kalendarz gregoriański, który jednak ze względu na swoje skomplikowanie utrudnił też obliczanie daty Wielkanocy. Jeden z najlepszych umysłów matematyki Carl Friedrich Gauss wymyślił zestaw wzorów, które jak sądził, będą działać. Prawie miał rację, gdyż jego pomysły mylą się tylko raz lub dwa na każde 200 lat.

Wreszcie w XIX w., ukazał się anonimowy artykuł w czasopiśmie New York Times, podający wzór na datę Wielkanocy, który działa dla dowolnego roku. Później, w połowie wieku XX, J. Oudin wymyślił podobny wzór, ale wykorzystujący tylko działanie dodawania, odejmowania, mnożenia i dzielenia (z resztą). To znaczy, że nawet dziecko ze szkoły podstawowej będzie w stanie samodzielnie obliczyć datę Wielkanocy w dowolnym roku.


Może się on okazać dobrym (i zarazem praktycznym) ćwiczeniem umiejętności arytmetycznych. Wielkie liczby się tu raczej nie pojawiają. Obsługa arkusza jest prosta. Wprowadzamy do niego żądany rok (w odpowiednie pole), wykonujemy obliczenia i dostajemy jako rezultat dzień i miesiąc.

Komentarze

Popularne posty z tego bloga